.jpeg)
Đầu tư hạ tầng quy mô lớn và yêu cầu về hiệu quả thực chất
Việc khẩn trương tổ chức triển khai thực hiện yêu cầu từ Trung ương của KTNN diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn đầu tư hạ tầng quy mô lớn chưa từng có, với hơn 3.000km cao tốc và hàng loạt dự án trọng điểm về hàng không, cảng biển, đô thị. Các công trình này giữ vai trò dẫn dắt, tái cấu trúc không gian phát triển và mở rộng dư địa tăng trưởng của nền kinh tế.
Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định một trong ba đột phá chiến lược của nhiệm kỳ này là: “Tiếp tục hoàn thiện đồng bộ và đột phá mạnh mẽ trong xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; nhất là kết cấu hạ tầng giao thông đa phương thức, hạ tầng công nghệ phục vụ quá trình quản lý, quản trị và kiến tạo phát triển; hạ tầng phục vụ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, thích ứng với biến đổi khí hậu; hạ tầng văn hóa, giáo dục, thể thao.”
Theo Kết luận số 18-KL/TW ngày 02/4/2026 của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là một trong các nhiệm vụ và giải pháp về phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030. Trong đó, tập trung đầu tư các tuyến đường bộ cao tốc theo quy hoạch; các cảng biển cửa ngõ kết hợp trung chuyển quốc tế; các cảng hàng không lớn; tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; các tuyến đường sắt kết nối quốc tế, đường sắt đô thị; đến năm 2030 đưa vào sử dụng trên 5.000km đường bộ cao tốc. Xây dựng các tuyến giao thông trọng yếu kết nối liên vùng, kết nối các cảng biển, cảng hàng không và cửa khẩu quốc tế lớn...
Trong bối cảnh các dự án đầu tư công có quy mô lớn, mỗi công trình, dự án đều được kỳ vọng tạo ra giá trị lan tỏa, đóng góp thiết thực cho tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững. Vì vậy, hoạt động thanh tra, kiểm toán và giám sát giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với từng dự án. Tại cuộc họp giao ban lãnh đạo KTNN mở rộng, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa đã nhắc lại yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Ngay trong năm 2026, KTNN lựa chọn một số dự án để kiểm toán, đánh giá hiệu quả đầu tư và hiệu quả kinh tế - xã hội.
Tại Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cũng đã yêu cầu Bộ Tài chính tham mưu Chính phủ có văn bản gửi KTNN đề nghị đánh giá hiệu quả các dự án đầu tư công khi tiến hành kiểm toán.
Những chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương không chỉ khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của KTNN trong kiểm soát việc quản lý, sử dụng các nguồn lực công, mà còn đặt ra một trọng trách mới trong bối cảnh phát triển đất nước hiện nay: Kiểm toán phải đi sâu hơn vào đánh giá hiệu quả của các dự án đầu tư công, đặc biệt là các dự án lớn, trọng điểm quốc gia, cả về hiệu quả đầu tư lẫn tác động kinh tế - xã hội.
Những năm gần đây, KTNN đã lựa chọn nhiều dự án trọng điểm của các Bộ, ngành, địa phương để kiểm toán, tập trung vào những nội dung, chương trình, kế hoạch ưu tiên của Quốc hội, Chính phủ, được xã hội quan tâm. Qua đó, KTNN không chỉ phát hiện nhiều bất cập trong công tác quản lý dự án mà còn kiến nghị xử lý tài chính, kiến nghị sửa đổi nhiều cơ chế, chính sách liên quan.
Quyết liệt, khẩn trương hành động
Triển khai chỉ đạo từ Trung ương, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa đã chủ trì cuộc giao ban lãnh đạo KTNN mở rộng để cùng trao đổi, bàn bạc về kiểm toán đánh giá hiệu quả các dự án đầu tư công. Tư lệnh Ngành khẳng định: Đây là nhiệm vụ quan trọng và phải thực hiện ngay trong năm 2026 để báo cáo cấp có thẩm quyền. Mục tiêu của cuộc kiểm toán là đánh giá hiệu quả của dự án, với trọng tâm là hiệu quả kinh tế - xã hội sau một thời gian hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng.
Dưới sự chỉ đạo khẩn trương, quyết liệt của Tổng Kiểm toán nhà nước, cuộc họp đã hội tụ nhiều ý kiến tâm huyết, trí tuệ của các đơn vị chủ chốt trong Ngành. Các ý kiến đều hướng tới mục tiêu chung là định hình cách tiếp cận mới cho một nhiệm vụ quan trọng, qua đó thể hiện trách nhiệm cao trước yêu cầu đổi mới mà Trung ương đặt ra đối với hoạt động kiểm toán.
Ngay sau cuộc họp này, từng nội dung công việc của các đơn vị và mốc thời gian đã được Tổng Kiểm toán nhà nước ấn định. Theo đó, Vụ Tổng hợp có trách nhiệm ban hành ngay công văn hướng dẫn các đơn vị đánh giá, thu thập thông tin, lựa chọn dự án theo hướng các dự án đã được KTNN kiểm toán và đưa vào khai thác, sử dụng trong giai đoạn 2015-2025. Trong đó, ưu tiên chọn dự án nhóm A trở lên tại thời điểm phê duyệt chủ trương đầu tư; dự án có dấu hiệu không đạt hiệu quả kinh tế - xã hội đã đề ra; có dấu hiệu lãng phí, kém hiệu quả qua thu thập thông tin từ hoạt động kiểm toán, quan sát và các kênh truyền thông.
Mỗi KTNN chuyên ngành, khu vực lựa chọn ít nhất 5 dự án do đơn vị chủ trì kiểm toán. Trên cơ sở đó, các KTNN chuyên ngành, khu vực phối hợp lựa chọn số lượng, quy mô để thống nhất danh mục dự án thực hiện kiểm toán, hoàn thành trước ngày 15/5.
Song song với đó, Vụ Chế độ và Kiểm soát chất lượng kiểm toán phối hợp với các KTNN chuyên ngành, khu vực xây dựng hướng dẫn, thủ tục, quy trình, khung tiêu chí chung đánh giá hiệu quả các dự án đầu tư; trong đó lưu ý lượng hóa được tiêu chí để đánh giá hiệu quả, bảo đảm bộ tiêu chí ban hành khoa học, khả thi; hoàn thành trước ngày 15/6.
Về triển khai thực hiện, KTNN chuyên ngành IV, KTNN chuyên ngành V xây dựng đề cương kiểm toán theo lĩnh vực phụ trách. Các KTNN chuyên ngành, khu vực căn cứ bộ tiêu chí chung của Ngành, chủ động cụ thể hóa hướng dẫn đối với từng cuộc kiểm toán do đơn vị chủ trì thực hiện. Nhân sự tham gia cần được lựa chọn kỹ lưỡng, ưu tiên kiểm toán viên có năng lực, kinh nghiệm nhằm bảo đảm chất lượng và tiến độ.
KTNN sẽ xây dựng báo cáo kiểm toán chuyên đề toàn Ngành sau khi hoàn thành các cuộc kiểm toán, nhằm cung cấp bức tranh tổng thể, có chiều sâu về hiệu quả đầu tư công.
Năm 2025, KTNN đã chủ động tham gia ý kiến đối với chủ trương đầu tư 6 dự án quan trọng quốc gia: đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; cao tốc Quy Nhơn - Pleiku; cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu giai đoạn 1; Cảng hàng không quốc tế Gia Bình; Cảng hàng không quốc tế Long Thành; cao tốc Vinh - Thanh Thủy; được Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội ghi nhận, đánh giá cao.
Trong bối cảnh đầu tư công ngày càng mở rộng và phức tạp, “đề bài lớn” từ Trung ương đòi hỏi hoạt động kiểm toán phải tiếp tục được nâng tầm về chất lượng và chiều sâu. Việc tăng cường đánh giá chuyên sâu hiệu quả đầu tư và tác động kinh tế - xã hội của các dự án giúp KTNN thực hiện tốt chức năng giám sát, phát hiện sớm rủi ro để hạn chế thất thoát, tham nhũng, lãng phí, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công. Đây cũng là nền tảng quan trọng để tăng cường kỷ luật tài chính và hiệu quả đầu tư công trong giai đoạn phát triển mới của đất nước./.
