Kiểm toán yêu cầu Thành phố Hồ Chí Minh chấn chỉnh việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công

Chuyển 02 hồ sơ doanh nghiệp sang cơ quan điều tra

TP.HCM xác định chưa đủ số tiền tương ứng với quỹ đất 20% làm nhà ở xã hội tại các dự án đầu tư phát triển nhà ở thương mại do tiếp tục thu tiền theo đơn giá đất tại thời điểm giao đất/chuyển mục đích (là thời điểm chưa hoàn thiện hạ tầng), chưa xác định lại giá đất tại thời điểm đã hoàn thành hạ tầng theo quy định tại Nghị định 49/2021/NĐ-CP. Ngoài ra, mặc dù pháp luật yêu cầu khoản thu này phải được dành riêng để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội nhưng Thành phố chưa quản lý, theo dõi riêng mà hòa chung vào ngân sách, dẫn đến không tích lũy được nguồn vốn để đầu tư nhà ở xã hội theo các quy định và kế hoạch của Chính phủ.

Thành phố chưa thực hiện kiểm tra, rà soát và lập dự toán thu NSNN từ khoản chênh lệch vốn chủ sở hữu lớn hơn vốn điều lệ của doanh nghiệp nhà nước (100% vốn), thực hiện chưa đúng theo quy định tại Thông tư 51/2023/TT-BTC, làm chậm huy động nguồn thu vào NSNN. Không kiểm tra, quyết toán và thu đầy đủ phí giao thông đường Nguyễn Văn Linh đối với Công ty TNHH Phát triển Phú Mỹ Hưng giai đoạn 2011-2024; trong khi số liệu thu phí doanh nghiệp kê khai thấp, tiềm ẩn thất thu NSNN.

Qua kiểm toán, KTNN chuyển 2 hồ sơ doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm pháp luật thuế (mua bán hóa đơn có giá trị lớn) sang cơ quan điều tra, cụ thể gồm: Công ty TNHH Thương mại Xây dựng Nghê Gia và Công ty TNHH Thương mại Hoá dầu Lộc Phát.

Một số khoản chi thường xuyên chưa phù hợp

KTNN xác định, TP.HCM sử dụng nguồn cải cách tiền lương để chi thường xuyên chưa đúng quy định tại Nghị quyết số 98/2023/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 185/NQ-HĐND của HĐND Thành phố.

Theo Báo cáo giải ngân đầu tư công năm 2024 của TP.HCM, kết quả giải ngân chỉ đạt 73,7%, chủ yếu bằng hình thức tạm ứng bồi thường giải phóng mặt bằng với số tiền rất lớn, trong khi theo quy định các khoản tạm ứng này nếu quá 6 tháng không giải ngân thì cũng phải nộp trả NSNN.

Nếu loại trừ số vốn giải ngân để tạm ứng bồi thường giải phóng mặt bằng vào thời điểm cuối năm chưa được chi trả cho người dân, tỷ lệ giải ngân thực chỉ đạt 40% so tổng kế hoạch vốn được giao năm 2024.

Xử lý hụt thu ngân sách chưa đảm bảo quy định, cụ thể do Thành phố hụt thu tiền sử dụng đất 23.776 tỷ đồng nhưng không xử lý hụt thu theo Luật NSNN, tiềm ẩn rủi ro mất cân đối ngân sách nếu không được phép sử dụng nguồn khác bù đắp hoặc có thể gây ra tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản khi không điều chỉnh kịp thời kế hoạch đầu tư công.

Việc lập và phân bổ kế hoạch vốn đầu tư công chưa đảm bảo nguyên tắc khi thực tế có tới 79 dự án được bố trí 1.724 tỷ đồng nhưng không giải ngân; 64 dự án với 5.194 tỷ đồng có tỷ lệ giải ngân dưới 30%; 56/148 dự án từng tạm dừng trước đây, nhưng được bố trí vốn lại trong giai đoạn 2023-2024 làm tổng mức đầu tư tăng từ 43.825 tỷ lên 69.808 tỷ đồng (tăng 25.983 tỷ đồng; tỷ lệ tăng 37%) làm giảm hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.

Quản lý nhà, đất công chưa hiệu quả

Qua kiểm toán, KTNN chỉ rõ, việc quản lý nhà, đất công của TP.HCM có tình trạng bỏ trống kéo dài, sử dụng sai quy định. Cụ thể, có 111/351 nhà đất trống và 953 căn tái định cư Vĩnh Lộc B hoàn thành 6 năm nhưng chưa đấu giá, nên chưa kịp thời tạo nguồn thu cho NSNN. Qua kiểm tra thực tế cho thấy, một số trường hợp nhà thuộc sở hữu nhà nước sử dụng một phần diện tích để kinh doanh trái quy định tại khoản 1 Điều 125 Luật Nhà ở năm 2023.

Song song với đó là tình trạng chậm nộp và để phát sinh nợ tiền thuê nhà thuộc sở hữu nhà nước.

Một số đơn vị quản lý chưa nộp 687.964 triệu đồng thu từ cho thuê/bán nhà công (tính đến 31/5/2025). Thành phố không xử lý các trường hợp nợ quá 3 tháng theo quy định, khiến số nợ tiền thuê nhà có xu hướng tiếp tục tăng.

Việc chậm xử lý các trường hợp bán nhà thuộc diện “hóa giá” sai quy định. KTNN chỉ ra có 04 căn nhà từng bán sai quy định theo Chỉ thị 83/CT (1992); do đã qua nhiều chủ và được cấp giấy chứng nhận, đến nay Thành phố vẫn chưa thu hồi theo quy định.

Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí

Qua chọn mẫu một số dự án rà soát về tình hình, kết quả thực hiện cho thấy, có 9 dự án có nguy cơ gây lãng phí nếu không tháo gỡ kịp thời. Vướng mắc chính gồm: giải phóng mặt bằng chậm (5/9 dự án), kéo dài nhiều năm; lập, thẩm định dự án thiếu rà soát quy hoạch, dẫn đến điều chỉnh quy hoạch (3/9 dự án).

KTNN cũng chỉ ra những hạn chế trong quản lý thực hiện dự án của TP.HCM khi có 6/9 dự án hạn chế trong tổ chức thực hiện, như khởi công khi chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng theo quy định, bố trí vốn không kịp thời dẫn đến dừng thi công, chậm xử lý tranh chấp hợp đồng khiến dự án ngưng trệ.

Điển hình như dự án Trung tâm Triển lãm Quy hoạch TP.HCM đã được triển khai từ 2014 nhưng đến nay chưa hoàn thành, nguy cơ lãng phí khoảng 195 tỷ đồng; dự án Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) chậm từ 2016 đến 2030-2032, tổng mức đầu tư tăng từ 26.116 lên 47.890 tỷ, phát sinh phí cam kết 252 tỷ nhưng không giải ngân được, phải hủy hiệp định vay.

Ngoài ra, còn có tình trạng phân bổ chi thường xuyên không đúng quy định, dẫn đến phải hủy kinh phí. Trong đó, Thành phố chưa ban hành định mức, tiêu chí phân bổ chi sự nghiệp theo Quyết định 30/2021/QĐ-TTg mà dựa theo đề xuất và số thực hiện năm trước; nhiều lĩnh vực được giao số chi cao hơn nhu cầu, phải hủy kinh phí số tiền 8.707.496 triệu đồng; nếu áp dụng đúng quy định, số phải phân bổ đúng quy định thấp hơn 2.359.952 triệu đồng so với số chi thường xuyên đã phân bổ, có thể dùng để tăng đầu tư phát triển; phân bổ chi thường xuyên năm 2024 cho các đơn vị giáo dục nhưng không cân đối 60% số thu học phí, làm tăng số ngân sách cấp so với quy định./.