Vượt mục tiêu 3.000 km đường cao tốc và những bài học kinh nghiệm

Ban hành nhiều cơ chế đặc thù

Tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 12/2025 diễn ra chiều 08/01, nhà báo đặt câu hỏi: Về phát triển hạ tầng giao thông, đầu nhiệm kỳ chúng ta đặt ra mục tiêu 3.000 km đường bộ cao tốc. Thực tế khi triển khai chúng ta gặp rất nhiều khó khăn do đại dịch COVID-19, trong đó có thiếu nguyên vật liệu. Tuy nhiên đến thời điểm này, chúng ta đã đạt và vượt mục tiêu. Đề nghị cho biết những nguyên nhân chính và bài học kinh nghiệm lớn nhất là gì, nhất là trong bối cảnh chúng ta đang triển khai rất nhiều dự án lớn?

Trả lời vấn đề này, ông Nguyễn Trí Đức - Chánh Văn phòng, Người phát ngôn Bộ Xây dựng - cho biết, Đại hội lần thứ XIII của Đảng đã xác định việc phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là một trong ba đột phá chiến lược. Trong đó tập trung đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, quy mô lớn, có tính lan tỏa, kết nối vùng, nhất là mục tiêu cơ bản hoàn thành cao tốc Bắc - Nam phía đông từ Cao Bằng đến Cà Mau. Giai đoạn (2021-2025), Quốc hội, Chính phủ đã dành nguồn lực rất lớn cho kết cấu hạ tầng giao thông trong cả 5 lĩnh vực: Đường bộ, hàng không, đường sắt, đường thủy nội địa và hàng hải.

Chính phủ cũng đã ban hành đồng bộ các Nghị quyết và Chương trình hành động, đặt ra mục tiêu phấn đấu hết năm 2025, cả nước có khoảng 3.000 km đường bộ cao tốc.

Về đường bộ cao tốc, đến năm 2020, chúng ta có 1.163 km. Như vậy là trong 5 năm qua, phải hoàn thành tối thiểu 1.837 km mới đảm bảo mục tiêu Chính phủ đưa ra là 3.000 km đường bộ đến năm 2025.

Quá trình triển khai 5 năm qua, đặc biệt là đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía đông, gặp rất nhiều khó khăn, thách thức. "Điểm nghẽn" về thể chế cũng là rào cản, công tác giải phóng mặt bằng kéo dài. Bên cạnh đó là khó khăn về nguồn vật liệu, giá cả vật liệu tăng cao...

Để khắc phục những khó khăn, vướng mắc trên, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành rất nhiều cơ chế đặc thù. Ví dụ triển khai đồng bộ công việc, không phải chờ công việc này xong mới làm công việc khác mà làm đồng bộ các giải pháp. Giao địa phương làm cơ quan chủ quản các dự án thành phần, như giải phóng mặt bằng; chỉ định thầu; giao mỏ trực tiếp cho các nhà thầu, nâng công suất mỏ.

Công việc triển khai liên quan đến rất nhiều bộ, ngành, địa phương, nên cần phải có sự chỉ đạo xuyên suốt. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải do Thủ tướng Chính phủ là Trưởng ban, lãnh đạo các bộ, ngành là thành viên. Ban Chỉ đạo thường xuyên họp định kỳ, hằng tháng, cũng như đột xuất khi cần để tháo gỡ khó khăn, "điểm nghẽn", vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện dự án.

Trong năm 2025, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập 7 đoàn công tác do các đồng chí lãnh đạo Chính phủ trực tiếp đi kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ các khó khăn vướng mắc cho các dự án; phát động phong trào thi đua "500 ngày đêm". Đây là mệnh lệnh từ Người đứng đầu Chính phủ.

Thủ tướng Chính phủ cũng dành nguồn động viên để cho các chủ đầu tư, nhà thầu, các đơn vị liên quan tham gia thực hiện các dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía đông và các trục cao tốc ngang cũng hoàn thành vượt bậc và đạt, vượt các mục tiêu đề ra.

Sự quan tâm của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Phó Thủ tướng Chính phủ, sự vào cuộc mạnh mẽ của tất cả các bộ, ngành, các cấp chính quyền địa phương, những khó khăn, vướng mắc đã được giải quyết kịp thời; qua đó tạo ra tiền đề hết sức quan trọng để các chủ đầu tư, nhà thầu quyết tâm, nỗ lực triển khai thi công.

“Sau 5 năm của nhiệm kỳ 2021-2025, chúng ta đã hoàn thành thông xe 2.182 km đường bộ cao tốc. Như vậy đến hết năm 2025, cả nước đã đưa vào khai thác khoảng 3.345 km tuyến chính cao tốc và 458 km là nút giao và đường dẫn để kết nối các hệ thống cao tốc này với quốc lộ cũng như hệ thống giao thông của địa phương, vượt chỉ tiêu mà Chính phủ đặt ra là 3.000 km đến hết năm 2025. Đặc biệt là việc thông xe, hoàn thành thông xe toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau theo Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng đã đặt ra” - ông Nguyễn Trí Đức nêu rõ.

Một số bài học kinh nghiệm

Từ kết quả đạt được, Người phát ngôn Bộ Xây dựng cho hay, Bộ đã rút ra một số bài học kinh nghiệm:

Thứ nhất, phải ưu tiên nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải để đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia quy mô lớn, có tính lan tỏa, kết nối vùng, nhất là mục tiêu cơ bản hoàn thành cao tốc Bắc - Nam, cao tốc trục Đông - Tây, các trục ngang hiện nay đang triển khai.

Thứ hai, tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách để tháo gỡ các "điểm nghẽn, vướng mắc kịp thời, hiệu quả. Các chủ trương của Đảng, chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ là cơ sở tổ chức thực hiện. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; nâng cao năng lực, trách nhiệm của các địa phương.

Thứ ba, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, các tổ chức đoàn thể, sự đồng lòng của người dân, khơi dậy phong trào thi đua yêu nước, lòng tự hào dân tộc.

Thứ tư, đối với các dự án trọng điểm, cần thành lập Ban Chỉ đạo của Chính phủ, Ban Chỉ đạo cấp bộ, cấp địa phương để có sự chỉ đạo xuyên suốt từ trên xuống dưới.

Thứ năm, nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động trong công tác giải quyết các vướng mắc, khó khăn. Không đùn đẩy, không né tránh. Phát huy tinh thần "dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm". Phân công phải "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm và rõ kết quả".

Thứ sáu, trong thời gian vừa qua, để đạt được các kết quả trên là nhờ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ phát động các phong trào thi đua yêu nước sôi nổi, khơi dậy lòng tự hào dân tộc; kịp thời động viên khen thưởng tạo không khí hăng say làm việc trên tất cả các công trình, dự án vì lợi ích quốc gia, dân tộc.

Trên các công trường, tinh thần làm việc "3 ca, 4 kíp", "vượt nắng, thắng mưa, không thua bão gió"; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, cải tiến để nâng cao năng suất lao động, rút ngắn thời gian thi công, tiết kiệm chi phí đầu tư và tạo sự đồng thuận, đồng lòng của người dân trong việc triển khai các dự án.

“Khi thể chế được khơi thông, các chính sách linh hoạt, nguồn lực huy động đúng hướng, phát huy được sức mạnh tổng hợp cả hệ thống chính trị, của các tổ chức đoàn thể, sự đồng lòng của người dân, khơi dậy phong trào thi đua yêu nước, lòng tự hào dân tộc, chúng tôi tin tưởng rằng các dự án giao thông xây dựng sẽ tiếp tục là động lực để tăng trưởng mạnh mẽ, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và Đại hội XIV của Đảng trong thời gian tới” - ông Nguyễn Trí Đức nhấn mạnh./.