Ngày 27/3, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính họp phiên mở rộng thẩm tra Báo cáo về đánh giá tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KTXH) 5 năm 2021-2025, dự kiến Kế hoạch phát triển KTXH 5 năm 2026-2030; Dự thảo Nghị quyết về Kế hoạch phát triển KTXH 5 năm 2026-2030; Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển KTXH năm 2025, tình hình triển khai Kế hoạch phát triển KTXH năm 2026.
Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Trần Minh Khương tham dự Phiên họp.
Đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu giai đoạn 2021-2025
Báo cáo tại Phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, tình hình thế giới trong giai đoạn 2021-2025 và những tháng đầu năm 2026 có những thời cơ, cơ hội và khó khăn, thách thức đan xen, trong đó khó khăn, thách thức là chủ yếu. Song, với sự vào cuộc quyết liệt của của cả hệ thống chính trị, đất nước ta tiếp tục đạt được những thành tựu quan trọng, toàn diện, đột phá, nhiều điểm sáng nổi bật; đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu KTXH chủ yếu giai đoạn 2021-2025, trong đó hoàn thành toàn bộ chỉ tiêu về xã hội.
Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm, tăng trưởng phục hồi mạnh mẽ và đạt kết quả tương đối cao, bình quân 5 năm đạt 6,2%/năm. Lạm phát, bội chi ngân sách nhà nước (NSNN) và các chỉ tiêu về nợ công được kiểm soát; đảm bảo an ninh, an toàn tài chính quốc gia.
Trong đó, năm 2025 hoàn thành toàn bộ 15/15 chỉ tiêu chủ yếu, nhiều chỉ tiêu có sự thay đổi tích cực hơn so với nội dung Chính phủ đã báo cáo tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XV như: tốc độ tăng GDP đạt 8,02%, thuộc nhóm tăng trưởng cao nhất trong khu vực, thế giới; lạm phát bình quân đạt 3,31%; tổng kim ngạch, xuất nhập khẩu đạt kỷ lục 930 tỷ USD; GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD, gấp 1,4 lần năm 2020, vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao; thu ngân sách nhà nước (NSNN) đạt 2,65 triệu tỷ đồng, vượt 34,74% dự toán, tăng 30,3% so với năm 2024…
Trong những tháng đầu năm 2026, trong bối cảnh phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, chính sách thuế quan của Hoa Kỳ, xung đột địa chính trị tại một số quốc gia, khu vực… tình hình KTXH tiếp tục đạt được nhiều kết quả nổi bật, bám sát các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp tại Nghị quyết 244/2025/QH15 của Quốc hội.
Bước vào giai đoạn 2026-2030, trên cơ sở phân tích, đánh giá toàn diện những thuận lợi, khó khăn và với quyết tâm cao, Chính phủ đề xuất 5 quan điểm chỉ đạo, điều hành, mục tiêu tổng quát và 30 chỉ tiêu chủ yếu giai đoạn 2026-2030 và 12 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu.
Trong tổ chức thực hiện, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan theo dõi sát diễn biến tình hình, điều hành chủ động, linh hoạt, thích ứng với tình hình mới; tăng cường phân tích, dự báo, đánh giá tác động đến các động lực tăng trưởng; xây dựng các kịch bản, phương án ứng phó với các “cú sốc” từ bên ngoài, giải pháp bảo đảm thực hiện mục tiêu đề ra - Thứ trưởng Trần Quốc Phương nêu rõ.
Về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030, Chính phủ đề xuất mục tiêu tổng quát là phát triển nhanh, bền vững, phấn đấu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Đồng thời, đưa ra 30 chỉ tiêu chủ yếu: tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đạt trên 10%/năm; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD; tỷ trọng kinh tế số đạt 30% GDP và tỷ lệ đô thị hóa đạt trên 50%; phấn đấu đưa môi trường kinh doanh Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới vào năm 2028…
Nâng cao hiệu quả đầu tư là yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng
Bên cạnh những kết quả đạt được là cơ bản, Chính phủ nhìn nhận vẫn còn một số hạn chế, khó khăn. Nhiệm vụ tăng trưởng năm 2026, điều hành kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát đối mặt với với nhiều thách thức. Nền tảng kinh tế vĩ mô chưa thực sự vững chắc, năng suất, chất lượng, hiệu quả, khả năng chống chịu và sức cạnh tranh của nền kinh tế chưa cao.
Cơ bản tán thành với báo cáo của Chính phủ, tại Phiên họp, các đại biểu cho rằng, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới, cần đạt mức đầu tư khoảng 40% GDP như xác định trong báo cáo của Chính phủ. Tuy nhiên, để bảo đảm vừa tăng đầu tư, vừa kiểm soát lạm phát và nợ công, yêu cầu cấp thiết là nâng cao hiệu quả đầu tư.
Đại biểu Trần Văn Lâm - Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu – cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, thách thức lớn nhất nằm ở hiệu quả đầu tư, đặc biệt là đầu tư công. Đây là yếu tố mang tính then chốt, nền tảng nhất để mà bảo đảm tốc độ tăng trưởng cao.
“Hệ số ICOR (hệ số sử dụng vốn) hiện đã là 6 lần, bây giờ chúng ta đặt mục tiêu tăng đầu tư hơn nữa thì liệu hệ số này giảm hay tăng, hiệu quả đầu tư sẽ tăng hay giảm” - đại biểu Trần Văn Lâm nêu vấn đề, đồng thời cho rằng, để nâng cao hiệu quả đầu tư thì cần tính toán đầy đủ, toàn diện từ việc xây dựng kế hoạch đầu tư, đầu tư vào đâu, triển khai như thế nào để sớm phát huy hiệu quả, quản lý phát huy khai thác các cái tài sản sau đầu tư như thế nào…
Đồng quan điểm, Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Trần Minh Khương chỉ rõ, chỉ số ICOR cao (trên 6) là một hạn chế lớn cần được nhìn nhận, phân tích rõ trong báo cáo của Chính phủ. “Trong phần giải pháp của Chính phủ chưa có giải pháp cụ thể nào để nâng cao TFP (năng suất nhân tố tổng hợp) cũng như giảm ICOR; cần phân tích rõ nguyên nhân và rõ giải pháp giải quyết bằng cách nào” - Phó Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị.
Bên cạnh đó, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước cũng bày tỏ trăn trở và đề nghị quan tâm khắc phục bất cập, hạn chế trong công tác dự báo tác động của thiên tai, quản lý an toàn thực phẩm; đồng thời chủ động các giải pháp ứng phó để bảo đảm an ninh năng lượng.
Theo Phó Tổng Kiểm toán nhà nước, để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số thì chính sách tài khóa giai đoạn tới phải mở rộng, cần huy động các nguồn lực, thậm chí nợ công cũng phải tăng lên nhưng giữ ở mức an toàn, kiểm soát lạm phát ở mức không tác động xấu đến nền kinh tế. Đồng thời, Nhà nước cần có chính sách ưu đãi về tiền thuê đất, các loại thuế, hạn mức tín dụng cho các ngành, lĩnh vực then chốt nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, phát triển bền vững, nâng cao năng suất.
Rút ngắn quy trình đầu tư và đầu tư đồng bộ là yếu tố quyết định câu chuyện đầu tư sẽ đóng góp vào tăng trưởng như thế nào trong năm nay và trong thời gian sắp tới.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi
Về mục tiêu tổng quát cho giai đoạn 5 năm 2026 - 2030, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh, cần quán triệt “bốn nguyên tắc” cốt lõi, bảo đảm phát triển thực chất, bền vững, tạo giá trị dài hạn, tránh cách hiểu máy móc theo chỉ tiêu số học. “Quan trọng là chất lượng tăng trưởng và năng lực chống chịu của nền kinh tế” - ông Phan Văn Mãi nhấn mạnh.
Để tạo động lực mới cho giai đoạn 2026-2030, ông Phan Văn Mãi đề xuất 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: xây dựng Chương trình năng suất quốc gia theo mô hình tăng trưởng mới; thiết lập Chiến lược quản lý rủi ro quốc gia và Bộ tiêu chí ứng dụng khoa học công nghệ trong tăng trưởng; hoàn thiện Chiến lược pháp luật Việt Nam với mục tiêu lọt Top 3 ASEAN về môi trường kinh doanh vào năm 2028.
Đồng thời, có chiến lược huy động và phân bổ nguồn lực rõ ràng, gắn với cơ quan điều tiết quốc gia để tránh tình trạng đầu tư dàn trải; triển khai các chiến lược bảo đảm nền kinh tế độc lập, tự chủ, thông qua phát triển doanh nghiệp, khoa học công nghệ, sản xuất trong nước và dự trữ quốc gia; nâng cao năng lực điều hành và tổ chức thực thi, coi đây là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả của chính sách.
.jpeg "Phát triển Hà Nội trong kỷ nguyên mới: Quyết liệt - Đồng bộ - Sáng tạo - Hiệu quả”")
