"Chìa khóa" nhân lực chất lượng cao và “đòn bẩy” công nghệ trong nông nghiệp

Bước đi mở đường cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn, phát triển nguồn nhân lực chất lượng đảm bảo cho sự thành công của công cuộc tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới và về lâu dài đáp ứng yêu cầu thị trường lao động trong nước và quốc tế. Đây là bước đi mang tính mở đường để xây dựng, phát triển nền nông nghiệp công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn.

Hơn nữa, đội ngũ cán bộ khoa học, kỹ thuật và quản lý kinh tế làm việc trực tiếp tại các vùng nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo -những vùng miền nằm trong khu vực ưu tiên phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước - là lực lượng nòng cốt trong xây dựng nông thôn mới, nông thôn tri thức.

Bên cạnh đó, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang đặt ra yêu cầu rất cao đối với đội ngũ cán bộ, công chức và nguồn nhân lực nói chung. Nhân lực không chỉ cần vững chuyên môn, mà còn phải có kiến thức và kỹ năng tổng hợp, từ tư duy quản trị hiện đại, năng lực đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số đến hiểu biết sâu sắc về thực tiễn địa phương. Đây là những năng lực thiết yếu để chính quyền cơ sở thực hiện tốt vai trò, nhiệm vụ được phân quyền.

Chương trình chuyển đổi số Quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 cũng xác định, nông nghiệp là một trong tám lĩnh vực ưu tiên thực hiện chuyển đổi số. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, nông nghiệp Việt Nam hiện vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc triển khai công nghệ số, điều này đòi hỏi các giải pháp mạnh mẽ và toàn diện để thúc đẩy quá trình chuyển đổi, trong đó có việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. 

Ngân hàng Thế giới (WB) đánh giá chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam hiện chỉ đạt 3,79 điểm (thang điểm 10), xếp thứ 11 trong số 12 nước châu Á tham gia xếp hạng. Chỉ số cạnh tranh của nguồn nhân lực Việt Nam đạt 3,39/10 điểm và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế xếp thứ 73/133 quốc gia được xếp hạng.

Đào tạo nguồn nhân lực am hiểu về công nghệ

Xác định vai trò quan trọng của giáo dục, đào tạo trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng. Nổi bật là Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa; Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16/6/2022 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Các nghị quyết này đều nhấn mạnh việc thúc đẩy liên kết, hợp tác giữa các viện, trường, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân; tạo đột phá trong phát triển nhân lực, đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề, đáp ứng yêu cầu cơ cấu lại nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn, tận dụng hiệu quả cơ hội chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Hiện nay, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ về phân bổ nguồn lực sản xuất, cách thức sản xuất, quản lý và tiêu dùng nhờ vào sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ. Một số tác động hiện hữu có thể kể đến: ứng dụng công nghệ tự động hóa, Big Data, AI trong trồng trọt và chăn nuôi; ứng dụng AI, Blockchain trong truy xuất nguồn gốc, dự báo nhu cầu, lập kế hoạch sản xuất và phân phối. Do đó, trong công tác đào tạo, việc xây dựng ngành học, chương trình cần phải đặc biệt lưu tâm đến các yếu tố này.

Trong bối cảnh đó, một số cơ sở đào tạo, đặc biệt là tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam - nơi đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp chủ lực của cả nước đã và đang đổi mới chương trình đào tạo, đáp ứng những thay đổi từ thực tiễn. Học viện đã nỗ lực nghiên cứu, đưa các tiến bộ mới về cơ giới hóa, tự động hóa… vào sản xuất nông nghiệp, mở ngành nghề để đáp ứng nguồn nhân lực cho một chuỗi liên kết từ khâu sản xuất nông sản, thực phẩm, chế biến, đến thương mại hóa kết hợp kinh doanh.

Một số ngành khác cũng đã được ưu tiên mở mới, cải tiến, đổi mới chương trình: Cơ điện tử, Kỹ thuật điều khiển và tự động hóa, Công nghệ và kinh doanh thực phẩm, Logistics và quản lý chuỗi cung ứng, Thương mại điện tử, Kinh doanh nông nghiệp...

Đặc biệt, nhận thức được vai trò, tác động tích cực của mô hình hợp tác với cộng đồng doanh nghiệp, trong nhiều năm qua, Học viện luôn đặc biệt quan tâm đến các hình thức hợp tác, liên kết này và đã xây dựng mạng lưới liên kết với trên 200 doanh nghiệp và các tập đoàn kinh tế lớn.

Học viện cũng đã phối hợp với các doanh nghiệp để tham gia các chương trình, dự án trọng điểm quốc gia. Học viện cũng chủ động đặt hàng nghiên cứu, phát triển sản phẩm thông qua việc thương xuyên nghiên cứu tìm hiểu nhu cầu của doanh nghiệp, từ đó chuyển giao công nghệ với doanh nghiệp.

Có thể nói, trong bối cảnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số được coi là nhiệm vụ “sống còn” để tái cơ cấu nông nghiệp, phát triển nền nông nghiệp hiện đại thì việc đào tạo nguồn nhân lực thực sự chất lượng, hiểu biết công nghệ chính là điều kiện tiên quyết và là nhiệm vụ quan trọng cần được các cơ sở đào tạo đặt ra. Bởi, nếu coi công nghệ là “đòn bẩy” cho sự phát triển bứt phá của nông nghiệp, thì nhân lực chính là “chìa khóa” để đòn bẩy ấy phát huy hiệu quả. /.