Minh bạch trong quản lý phí di tích, tiền công đức

(BKTO) - Cùng với công tác quản lý lễ hội nói chung, việc quản lý tiền công đức tại các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo (gọi chung là di tích) cũng đang là vấn đề “nóng” được dư luận xã hội quan tâm. Phóng viên Báo Kiểm toán đã có cuộc trao đổi với TS. Trần Hữu Sơn - Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam để làm rõ thêm vấn đề này.



Thưa ông, vừa qua, nhiều hiện tượng đáng chú ý liên quan đến vấn đề thiếu minh bạch trong thu phí, quản lý tiền công đức đã xảy ra tại các di tích. Quan điểm của ông về những hiện tượng này như thế nào?

- Nói về các hiện tượng trên, chắc hẳn, nhiều người vẫn còn nhớ trường hợp xảy ra tại Đền ông Hoàng Mười (huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An). Trong thời gian chục năm liền, số tiền công đức thu được nộp vào Kho bạc Nhà nước chỉ có vỏn vẹn khoảng 1,5 tỷ đồng. Từ khi có ban quản lý mới vào năm 2014, bình quân mỗi năm số tiền đó là 11 tỷ đồng. Rõ ràng, sự thay đổi ban quản lý đã mang lại một hiệu ứng tích cực, khi số tiền công đức đã thu và được công khai lớn gấp hàng trăm lần so với trước.

Đây chính là kết quả của sự công khai, minh bạch trong quản lý tiền công đức. Đáng tiếc là tới giờ, không phải di tích nào cũng có được sự thay đổi như tại Đền ông Hoàng Mười, điều đó đồng nghĩa với việc còn rất nhiều nguồn tiền công đức khác không được công khai, thậm chí là không được sử dụng đúng mục đích.

Cũng liên quan đến di tích, mới đây, việc thu phí tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Yên Tử (Quảng Ninh) đã gây xôn xao trong dư luận xã hội. Tuy nhiên, theo tôi, việc này không trái Luật Di sản văn hóa và Luật Tín ngưỡng tôn giáo, Luật Phí và Lệ phí. Tiền phí thu tại các di tích nhằm tạo nguồn kinh phí tái tu bổ, tái tôn tạo các di tích.

Việc quản lý nguồn tiền công đức gặp nhiều khó khăn do thiếu các quy định pháp lý. Ảnh: ĐINH THỊ THUẬN

Tuy nhiên, trong vấn đề này, tỉnh Quảng Ninh cần xem lại việc thu phí tại một quần thể Yên Tử rất rộng như vậy liệu có phù hợp hay không? Chưa kể, việc sử dụng nguồn tiền này có đúng hay trái quy định, trái mục đích?

Vậy đâu là những bất cập trong việc quản lý tiền phí, tiền công đức tại di tích bấy lâu nay, thưa ông?

- Nguyên nhân lớn nhất dẫn đến tình trạng trên là do chúng ta thiếu một cơ chế quản lý thống nhất, khiến mỗi di tích làm một kiểu.
Việc quản lý tiền công đức hiện giờ đang phụ thuộc vào các địa phương được giao nhiệm vụ trực tiếp quản lý. Ban quản lý di tích, chính quyền xã báo cáo bao nhiêu huyện biết chừng ấy chứ chưa có cơ chế nào để yêu cầu báo cáo cụ thể việc thu, chi. Việc sử dụng tiền công đức đúng mục đích hay không cũng chưa có cơ chế kiểm soát…

Tiền công đức là do các tổ chức, cá nhân tự nguyện đóng góp nên cần được quản lý chặt chẽ, công khai, minh bạch và phải được sử dụng đúng mục đích, tâm nguyện của các nhà hảo tâm phát tâm công đức. Vì vậy, việc xây dựng các quy định có liên quan nhằm đảm bảo thu, chi tiền công đức đúng mục đích. Đồng thời, định kỳ hàng quý, Ban quản lý di tích cần thực hiện niêm yết việc thu, chi công khai tại di tích để người dân cùng rõ.

Bên cạnh đó, những bức xúc của người dân trong việc thu phí tại di tích cũng đến từ quy định pháp luật còn thiếu rõ ràng. Theo quy định, nếu danh thắng thì được thu phí để trùng tu và bảo tồn nhưng với hệ thống cơ sở tôn giáo thì không được phép. Thế nhưng, việc phân biệt cơ sở tôn giáo và danh thắng còn mập mờ. Hiện nay, các cơ sở tôn giáo thường nằm ở những khu vực có danh thắng tuyệt đẹp như Chùa Hương, Tràng An… Khi đến đây, người dân không chỉ thực hành tín ngưỡng mà còn tham gia các hoạt động tham quan thắng cảnh. Do đó, việc thu phí tại những địa điểm này dù đúng luật song cũng không tránh khỏi những ý kiến thắc mắc của người dân.

Theo ông, các cơ quan chức năng cần phải làm gì để chấn chỉnh tình trạng trên?

- Trước hết, cơ quan quản lý cần sớm ban hành và hoàn thiện quy định pháp luật có liên quan, nhằm thống nhất trong quản lý phí, tiền công đức. Hiện nay, Dự thảo Nghị định quy định về quản lý và tổ chức lễ hội đang được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch lấy ý kiến, trong đó có nội dung quản lý tiền công đức.

Tuy nhiên, nội dung ra sao, cách thức triển khai, thực hiện sau khi ban hành Nghị định vẫn còn là vấn đề đáng bàn. Bởi, đây không phải là lần đầu tiên Bộ đưa vấn đề này ra bàn, song do tính chất nhạy cảm nên đến nay, việc quản lý phí di tích, tiền công đức vẫn còn nhiều hạn chế.

Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người làm công tác quản lý tại di tích và người dân nói chung. Khi người dân có tiếng nói mạnh mẽ, chính quyền địa phương, Ban quản lý di tích sẽ phải công khai và nghiêm túc trong quản lý các khoản tiền trên.

Đồng thời, các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành cần tăng cường công tác thanh tra việc quản lý, sử dụng nguồn tài chính nêu trên. Đặc biệt, cơ quan thanh tra, KTNN cần vào cuộc thanh tra, kiểm toán để làm rõ các vấn đề liên quan đến việc thu phí và quản lý tiền công đức gây bức xúc trong dư luận xã hội.

Hiện nay, mới chỉ có việc thu phí là được thanh tra, kiểm toán, còn công tác quản lý tiền công đức vẫn chưa được đụng chạm đến. Đây cần được coi là vấn đề gợi mở để các cơ quan trên xem xét và thực hiện, bởi dư luận xã hội mong chờ đã lâu và số tiền công đức nếu được tổng hợp thì không phải là nhỏ.

Xin trân trọng cảm ơn ông!
NGUYỄN LỘC (thực hiện)
Theo Báo Kiểm toán số 12 ra ngày 22-3-2018
Cùng chuyên mục
  • Thách thức an ninh nguồn nước
    6 năm trước Xã hội
    (BKTO) - Nguy cơ mất an ninh nguồn nước ngày càng tăng cả về mức độ, quy mô và là thách thức lớn đối với Việt Nam hiện nay. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải tăng cường công tác quản lý tài nguyên nước và có biện pháp kiểm soát kịp thời.
  • Gia tăng thất nghiệp, rối bời hướng nghiệp
    6 năm trước Xã hội
    (BKTO) - Tình trạng thất nghiệp của nhóm lao động có trình độ đại học gia tăng và chiếm tỷ lệ cao nhất trong nhóm lao động thất nghiệp của năm 2017; sinh viên ra trường thiếu năng lực khi ứng tuyển vị trí việc làm, chậm nắm bắt công việc… Theo các chuyên gia, đây chính là hệ quả của những bất cập trong công tác phân luồng, định hướng nghề nghiệp hiện nay.
  • Ngăn chặn việc “cài cắm” lợi ích riêng trong văn bản pháp luật
    6 năm trước Xã hội
    (BKTO) - Trong tháng 02/2018, Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ đã tiến hành kiểm tra 16 Bộ, cơ quan trong việc cắt giảm danh mục sản phẩm, hàng hóa, đơn giản hóa thủ tục kiểm tra chuyên ngành (KTCN) và cắt giảm điều kiện kinh doanh. Kết quả cho thấy, bên cạnh những chuyển biến tích cực, việc đơn giản hóa thủ tục KTCN chưa đạt yêu cầu về tiến độ; nhiều thủ tục không cần thiết vẫn chưa được loại bỏ, gây khó khăn, tốn kém cho người dân, DN.
  • Già hóa dân số thách thức chính sách bảo hiểm xã hội
    6 năm trước Xã hội
    (BKTO) - Việt Nam là quốc gia có thu nhập trung bình thấp, nhưng lại nằm trong các quốc gia có tốc độ già hóa nhanh nhất thế giới. Trong khi đó, số người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) còn hạn chế, hơn 70% số người cao tuổi vẫn phải lao động kiếm sống... Đây là những thách thách thức đòi hỏi hệ thống an sinh xã hội Việt Nam phải có những cải cách, điều chỉnh chính sách phù hợp nhằm đáp ứng những yêu cầu của già hóa dân số.
  • Hồi Sinh
    6 năm trước Xã hội
Minh bạch trong quản lý phí di tích, tiền công đức